Seeschlacht in der Straße von Messina, Inv. Nr.: DG1955/61
Seeschlacht in der Straße von Messina
Seeschlacht in der Straße von Messina, Inv. Nr.: DG1955/61
Credit: ALBERTINA, Wien Image: ALBERTINA, Wien

Seeschlacht in der Straße von Messina

Pieter Bruegel d. Ä.

1561




Meeresdarstellungen waren zuvor meist kulissenartig aus fantastischen Motiven zusammengestellt. Nun setzen sich eine neue Realitätsnähe und topografische Genauigkeit durch: In einem weiten Vogelschau-Panorama treffen zwei feindliche Flotten – Christen und Osmanen? – aufeinander. Links liegt das italienische Festland mit der kalabrischen Stadt Reggio, rechts die Insel Sizilien mit dem Ätna und im Zentrum die Meerenge von Messina. Als Vorlage für die ambitionierte Komposition dienten Bruegel wohl Skizzen, die er während seiner Italienreise angefertigt hatte.


Schöpfer:in der Vorlage ((Breda?) 1526/27 - 1569 Brüssel)
Stecher:in (Antwerpen 1522 - 1562 Antwerpen)
Verleger:in (Antwerpen 1518 - 1570 Antwerpen)
Date1561
Object TypeDruckgraphik
Object typePrint
Materials / TechniquesRadierung und Kupferstich
DimensionsBlatt: 43,4 x 72,2 cm
Platte: 42,7 x 71,3 cm
CreditALBERTINA, Wien
Object numberDG1955/61
Edition2. Zustand
Inscribed„. F . HVIIS . FECIT .“; li. o.: „REZO“; re. o.: „MESSINA“; o.: „FRETI SICVLI SIVE MAMERTINI VVLGO EL FARO DI MESSINA OPTICA DELINEATIO“; re. u.: „Trinacriæ insignes portum’que vrbem’que vetustam / Messanam, veteres quam construxere Pelasgi, / Parte vides dextræ & scopulos, sedesq[ue] Gigantun / Qua micat horrendum nocturnis ignibus Æthna. / Rhegius a’ læva est Calabrúm traiectús: at illud / Inter vtrumque fretum Scylla terribile monstro / Olim terra fuit, quæ póst quassata dehiscens / Ionium excepit Pelagus, factum.’que barathrum. / Hieronymus Cock pictor excudebat M D lxi / Cum Gratia et priuilegio. / Bruegel Inuen. / Hieronymu Cock pictor excudebat, M . D . lxi / Cum Gratia et priuilegio. / Bruegel Inuen.“
Signedl.u. ". F . HVIIS . FECIT ."; r.u. "Hieronymu Cock pictor excudebat, M . D . lxi / Cum Gratia et priuilegio. / Bruegel Inuen."
Transkription

Beschriftung am Blatt:

 

FRETI SICVLI SIVE MAMERTINI VVLGO EL

FARO DI MESSINA OPTICA DELINEATIO

F. HVIIS FECIT.

Trinacriæ insignes portum.que vrbem.que

vetustam / Messanam, veteres quam construxere

Pelasgi, / Parte vides dextræ & scopulos,

sedesque Gigantun / Qua micat horrendum

nocturnis ignibus Æthna. / Rhegius á læva est

Calabrúm traiectús: at illud / Inter vtrumque

fretum Scylla terribile monstro / Olim terra

fuit, quæ póst quassata dehiscens / Ionium

excepit Pelagus, factum.que barathrum. /

Hieronymus Cock pictor excudebat M D lxi /

Cum Gratia et priuilegio. / Bruegel Inuen."

 

 

Deutsche Übersetzung:

 

Ansicht der Sizilischen oder Mamertinischen

Meerenge, genannt Faro di Messina

Gestochen von F.[rans] Huys

Trinacrias [d. h. Siziliens] berühmte alte

Hafenstadt Messina, von den antiken Pelasgern

erbaut, siehst du zur Rechten, und die Felsen,

den Sitz der Giganten, wo der Ätna in

nächtlichen Flammen schauerlich leuchtet.

Links ist Reggio, der Hafen der Kalabrier:

Doch die Meerenge zwischen den beiden,

furchterregend wegen des Ungeheuers Skylla,

war einst Land, das nach einem Beben

auseinanderklaffte, das Ionische Meer aufnahm

und zum verschlingenden Abgrund wurde.

Gedruckt vom Maler Hieronymus Cock mit

gnädig erteiltem Privileg, erfunden von

Bruegel.

 

 

English version:

 

View of the Sicilian or Mamertine Strait,

called Faro die Messina

Engraved by F.[rans] Huys

Trinacria’s [i.e. Sicily’s] famous old harbor city

of Messina, built by the ancient Pelasgians, can

be seen to the right, and the rocky cliffs, the

home of the giants, where the nocturnal flames

of Etna glow horrifically. To the left is Reggio,

the harbor of the Calabrians: yet the strait

between the two, feared because of the monster

Scylla, was once land that split in two after

an earthquake, subsumed the Ionian Sea, and

became a devouring chasm.

Printed by the painter Hieronymus Cock,

with privilege granted by grace, invented

by Bruegel.

 

Für die Übersetzung aus dem Lateinischen sei Prof. Dr. Elisabeth Klecker herzlich gedankt.

 

 

 

 

 

 

Catalogue raisonné
  • Bastelaer 96.B
  • Hollstein Dutch & Flemish III.261.96.II
  • New Hollstein Dutch & Flemish (Bruegel) 115.48 II
  • Bibliography
  • AK Pieter Bruegel the Elder, Nadine Orenstein (Hg.), Metropolitan Museum, New York/Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam 2001, Kat. 85 (zu Exemplar in anderer Sammlung)
  • M. Sellink: Bruegel. The Complete Paintings, Drawings and Prints, New York 2011, Kat. 98 (zu Exemplar in anderer Sammlung)
  • Silver 2011, S. 52, Abb. 40 (zu Exemplar in anderer Sammlung)
  • AK Hieronymus Cock. The Renaissance in Print, Joris van Grieken/Ger Luijten/Jan van der Stock (Hg.), M - Museum, Leuven/Institut Néerlandais, Paris 2013, Kat. 102 (zu Exemplar in anderer Sammlung)
  • AK Pieter Bruegel, Ingrid Mössinger/Jürgen Müller (Hg.), Kunstsammlung Chemnitz, München 2014, Kat. 16 (zu Exemplar in anderer Sammlung)
  • Eva Michel (Hg.), Pieter Bruegel. Das Zeichnen der Welt (Kat. Ausst. Albertina, Wien, 2017), München 2017, S. 140
  • Sabine Haag (Hg.), Bruegel. Die Hand des Meisters (Kat. Ausst. Kunsthistorisches Museum, Wien), Wien 2018, S. 138-141 (zu DG1962/1039/1 und DG1962/1039/2)
  • AK The Print, Albertina Wien 2022, Kat. 53

  • IIIF Logo IIIFPermalinkhttps://sammlungenonline.albertina.at/en/objects/122071/seeschlacht-in-der-strae-von-messinaImage Request
    Last edited26.09.2023

    Der Kirtag von St. Georg, Inv. Nr.: DG1955/139
    Pieter Bruegel d. Ä.
    um 1559
    Der Kirtag von St. Georg, Inv. Nr.: DG1957/384
    Pieter Bruegel d. Ä.
    um 1559
    Prospectus Tiburtinus (Ansicht von Tivoli), Inv. Nr.: DG1955/42
    Pieter Bruegel d. Ä.
    1555-1556
    Die Kirmes von Hoboken, Inv. Nr.: DG1955/132
    Pieter Bruegel d. Ä.
    um 1559
    Die Kirmes von Hoboken, Inv. Nr.: DG1955/133
    Pieter Bruegel d. Ä.
    nach 1559
    Prospectus Tiburtinus (Ansicht von Tivoli), Inv. Nr.: DG1961/1435
    Pieter Bruegel d. Ä.
    1555-1556
    Der von Affen ausgeraubte Hausierer, Inv. Nr.: DG1955/120
    Pieter Bruegel d. Ä.
    1559-1633